Aylara Göre Bebek Gelişimi: 12-24 Ay

Neler Yapabilir?

● Parmakla göstererek herşeyi sorar.

● El çırpar, baş baş yapar.

● Çevresinden gelen seslerin kaynağını arar.

● Yardımla ve yardımsız yürür. 15. ayın sonuna doğru çömelip düşmeden kalkabilir.

● Sağ, sol el kullanımı belirgin hale gelir.

● Oyuncakları sepetten çıkarabilir.

● Eliyle veya kaşıkla kendini besler.

● İri legoları birleştirebilir. 2 küpü üst üste koyabilir.

● Çorabını, ayakkabısını çıkarabilir.

Değişiklikler

● 2-8 dişi vardır.

● Artık isteklerini ağlama dışında vücut dilini kullanarak anlatmaya başlar.

● Basit emirleri anlar ve yapar.

● Anneyle oynamayı sever. Kitaplara bakmak, birlikte incelemekten hoşlanır. Bu aktivite kelime sayısını arttırır. 5-15 kelime kullanabilir. 1-2 organını gösterebilir.

● Taklit ederek oyun oynamaya başlar. Bebeğini beslemeye çalışır, saçını tarar, anne gibi toz alır, bebeğine söylenir.

● Başarabildiği şeyler için övülmeyi sever.

● Telefon, kumanda gibi aletlerin ne işe yaradığını iyice kavramıştır.

● Yabancı ve ayrılma korkusu oldukça belirgindir.

Oyunlar

● Sevdiği, tercih ettiği oyunlar vardır. Her aile bireyi ile farklı oyunları ve eğlencesi oluşacaktır.

● Karşılıklı top atarak oynayabilir. Saklanan oyuncakları bulmayı sever.

● Oyuncaklarını atıp sizin bulup vermenizden hoşlanır. Bu oyunu bıkmadan dakikalarca oynar.

● Saklanmayı ve bulunmayı sever.

● Kovalamaca emeklerken de yürürken de en sevdiği oyunlardandır.

Bakım

● Enerji gereksinimi azalacağı için yemek miktarları artmaz, biraz azalabilir.

● Yemek seçmeye başlar. Biberondan ayırma, bardak kullanmayı teşvik etme vakti gelmiştir.

● Dişlerini macun kullanmadan yumuşak fırçayla temizleyin.

● Bu dönemde de televizyondan uzak durun.

● Fiziksel cezalar kullanmayın. Herşeyi anlatarak ikna etmeyi seçin.

● Güvenliği için evi uygun hale getirin. İçebileceği temizlik malzemeleri, ilaçları kilitli yüksek dolaplarda koruyun. Hastane, ambulans, zehir merkezinin numaralarını telefona yakın bir yere kaydedin.

● Mutlaka yaşına uygun araba koltuğuna geçin ve onunla yolculuk edin.

● 15. ayda aşı ve normal kontrol için doktorunuzu ziyaret edin.

15 – 18 Ay

Neler Yapabilir?

● Merdivenleri temkinli tutunarak çıkabilir. Genellikle emekleyerek çıkmayı tercih eder.

● Baş parmak ve işaret parmağını kullanarak küçük parçaları kolaylıkla yakalar.

● Elinde bir şey taşıyarak yürüyebilir. Koşar, ama yavaştır.

● Kitap dergi bakarken sayfaları kendi açabilir. Tanıdığı resimlerin adlarını söylemeye çalışır, hayvanların seslerini taklit eder.

● Kalemi tutarak karalama yapar. Çizgi çizebilir.

● 4 küpü üst üste koyabilir.

● Kendini besler, kaşıkla çorba içerken zorlanabilir.

● Bardağı iki eli ile tutarak alır, içip yerine bırakabilir.

● 18 ay dolarken artık eline aldığı oyuncakları ve eşyaları ağzına götürmez, elinde evirip çevirerek inceler.

● İki basamaklı emirleri anlar ve yapar. “Sarı topu bul, bana getir”, “Oyuncağı al, sepete koy” gibi.

● Plan yapabilir. Yaptığı işin sonuçlarını kavramaya başlar. Örneğin öksürük taklidi yapar, telaşla gelmenizi bekler. Yasaklara ulaşmak için sizin uzaklaşmanızı bekler, kızacağınızı bildiği için saklanır.

Değişiklikler

● 8-12 dişi vardır.

● 30 kelimeye kadar söyleyebilir. Sesini yükseltip alçaltarak pek çoğu anlaşılmaz kelimelerle bir şeyler anlatır.

● Algısı çok daha açıktır. Söylediklerinizi daha çabuk kavrar.

● Şarkı söylemeyi sever, basit ritimleri yakalar ve tekrar eder.

● Adını bildiği eşyaları istenildiğinde bulur ve getirir.

● Çok meraklıdır. Çevresindeki herşeyi inceler. Ama tehlike kavramı hala yoktur. Merakı kendine zarar vermesine neden olabilir.

● Ayrılma korkusu ile bağımsız olma arasında kararsızdır. Kendi başına oynar ve keşfe çıkar. Ama kısa zamanda geri dönüp anneyi kontrol eder.

● Kelimenin son hecesini uzatarak veya daha belirgin vurgulayarak soru sorar.

Oyunlar

● Su ve oyun hamurlarıyla birlikte oynamaktan hoşlanır.

● Onunla ses taklitleri yapabilirsiniz. Araba sesi, hayvan sesleri, zil v.s seslerini oyun halinde çıkararak öğrenmesini sağlayın.

● Benim, senin kavramını öğretin. Sayıları birlikte sayın.

● Herşeyin adını, rengini ve ne işe yaradığını söyleyerek öğrenmesine yardımcı olun.

● “Parmak kaç”, “Ali babanın çiftliği” gibi şarkıları birlikte söyleyin ve hareketlerini yapın. Sesleri birlikte farklı tonlarda çıkarın, taklit etmesini bekleyin.

● Zıt kavramları öğretmeye başlayın. Yastık yumuşak, tahta oyuncak sert gibi.

● Diğer çocuklarla bir araya getirin ve birlikte oynamaya teşvik edin. Paylaştığı zaman övün.

● Şekilleri tanıtın. Yuvarlak nesneleri birlikte bulup yuvarlayın. Köşeli oyuncakların yuvarlanamayacağını, aradaki farkı kavramasını sağlayın.

● Oyuncağı uzağa koyun, alet kullanarak almaya teşvik edin. Tabureyi çekip çıkmak, veya sopayla koltuğun altındaki topu çıkarmak gibi.

● Kuklalarla oynayın. Onun da size kukla oynatmasını izleyip alkışlayın.

 Bakım

● Tehlikeler için evi güvenli halde tutun. Mutlaka bebeğinizin yakınlarında olun.

● Sofraya birlikte oturun. Sizinle aynı yemeklerle kendini beslemesine izin verin. Çorba gibi sıvı gıdalarda yemesine yardımcı olun.

● Giysilerini kendisi çıkarabilir, yaptığında övün.

● Diş fırçalamayı, el yıkamayı birlikte yapın, zamanlarını öğretmeye başlayın.

● 18. ay karma aşıları ve normal kontrolu için doktora gidin.

18-24 ay

Neler Yapabilir?

● Merdivenleri tek ayakla rahat çıkar, rahat inebilir.

● Koşarken ve yürürken çok az düşer, kendi kalkar.

● İki eliyle büyük oyuncakları kavrayarak taşır.

● 6 kübü üst üste koyabilir.

● Kapı kollarına ulaşabilir ve açabilir.

● Şapka, terlik, ayakkabı giyebilir.

● Yuvarlak ve düz çizgi çizebilir.

● Büyük küçük, yüksek alçak kavramları gelişmeye başlar.

Değişiklikler

● 16-20 dişi vardır.

● 2 yaşına doğru ben, sen ayırımı başlar.

● Canlı cansız kavramı oturmaya başlar.

● 2 kelimelik cümlecikler kurabilir. 50 civarında kelimeyi söyleyebilir.

● “Bu ne”? sorusunu sürekli tekrarlar.

● Kendinden bahsederken ismini söyler.

● Organlarının çoğunu tanır.

● Anne ve babayı taklit ederek oyunlar oynar: bebeğine yemek yapar, besler uyutur, gezdirir. Eşyaları tamir eder, araba kullanır.

● Olmaz ve hayıra tepki vermeye başlar, kızgınlık nöbetleri olabilir.

● Henüz paylaşmayı bilmez, kendisine ait olanları şiddetle korur.

● İstediği şeyi hemen yapmak ister, sabrı yoktur.

● Yabancı korkusu 2 yaşına doğru azalır. Ancak bilmediği şeylerden korkmaya başlar. Dışarıdan gelen sesler, karanlık, sifonun çekilmesi v.s onun için korku kaynağı olabilir. Sesin kaynağını göstererek, ışık açıp kapıyarak nesne- sonuç ilişkisini kurmasına yardımcı olursanız korkular azalır.

Oyunlar

● Birlikte şarkı söyleyip dans edin.

● Yaşıtları ile bir araya getirin, oynamaya teşvik edin.

● Masaldan hikayeye geçin, okurken taklitler yapın, sonrasında onunda taklitlerle size anlatmasına izin verin.

● Saklambaç, yakalamaca oynayın.

● Şekilleri öğreneceği oyuncaklarla oynayın. Benzer deliğe şekli atmasını ona da öğretin.

● Kapalı kutuya oyuncağı saklayın, açıp almaya teşvik edin. Aynı oyunu o size tekrarlasın.

● 2 yaş sonuna doğru birlikte zıplayarak oynayın. Tavşan, kurbağa gibi yürüyün, aslan gibi kükreyin. Masalları birlikte canlandırın. Aldığı rolu uygulamaya teşvik edin.

Bakım

● Tuvalet eğitimine hazır olabilir. Yapınca söylemeye başlar. Öğle uykularından kuru kalkabiliyorsa ve tuvalet eğitimi için istekli ise denemelere başlama zamanı gelmiştir. Öncelikle oturak veya ayaklarını basabileceği merdiveni olan bir klozet adaptörünü birlikte seçin. Yemek sonraları dışkılama için oturtun. Başarılı olursa ödüllendirin. İstemiyorsa bir süre ara verin. Başarılı olursa idrar kontrolu için bezi çıkartarak denemeler yapın.

● 2 yaşına geldiğinde diş macunu kullanarak diş fırçalamaya başlayın. Önce o fırçalasın sonra siz temizliği tamamlayın.

● Sofrada sizin gibi iki, üç çeşit yemekten yemeğe teşvik edin. Yiyeceklerini çeşitlendirin.

● Banyoda size yardım etmesine izin verin. Ellerini kendi yıkamaya teşvik edin.

● Hepatit a aşısı ve 2 yaş kontrolu için doktorunuza gidin.

Dr. Hatice KARABÖCÜOĞLU
Karaböcüoğlu Çocuk Sağlığı Merkezi
Bağdat Cad. Refik Bey Apt. No: 332 D: 3 Erenköy / İSTANBUL
Tel: (0216) 369 91 87

Kaynaklar

1) Çocuğunuzun ilk 6 yılı, Haluk Yavuzer 2006 Remzi Kitabevi
2) Dil geişimi, Nergis Güven Servet Bal, 2004 Epsilon Yayınları
3) Pediatri 1, Olcay Neyzi - Türkan Ertuğrul, 2002 Nobel Tıp Kitabevi
4) Nelson Texbook of Pediatrics, 16.ed 2000